Sommige mensen hebben in de wintermaanden last van depressieve gevoelens. De klachten kunnen optreden vanaf november, maar meestal zijn ze het ergst in januari-februari. Dit kan wijzen op een winterdepressie of een Seasonal Affective Disorder (SAD) zoals het in vakjargon wordt genoemd. Men noemt het ook wel eens winterblues, alhoewel dat strict gezien een milde vorm van winterdepressie is.
Typische klachten van een winterdepressie zijn:
- u voelt zich lusteloos en moe,
- u bent prikkelbaar, overdreven angstig,
- concentratieproblemen,
- overdreven eten en slapen,
- gewichtstoename,
- een onbedwingbare zin in zoetigheden.
Om van een echte winterdepressie te kunnen spreken, moet aan een aantal voorwaarden voldaan zijn.
- de klachten moeten gedurende tenminste twee opeenvolgende winterseizoenen optreden,
- de klachten verdwijnen spontaan in de lente,
- er zijn geen andere redenen om de depressie te verklaren (verlies van een geliefd persoon, verlies van werk, vereenzaming,... ).
Er bestaan enkele opvallende verschilpunten tussen een gewone, niet-seizoengebonden depressie en een winterdepressie. Iemand met een niet-seizoengebonden depressie voelt zich ook voortdurend moe, maar kan - in tegenstelling tot iemand met een winterdepressie - de slaap niet vatten. Ze zijn moe omdat ze onvoldoende slapen, terwijl winterdepressieven moe zijn ondanks vele uren slaap. Een tweede verschilpunt is de trek in zoetigheid, die typisch is voor een winterdepressie. Wie lijdt aan een niet-seizoensgebonden depressie heeft helemaal geen eetlust en zal eerder vermageren in plaats van te verdikken.
Oorzaken van winterdepressie en winterblues
Het ontstaan van een winterdepressie en winterblues heeft te maken met de vermindering van de hoeveelheid licht in de winter en het vroege voorjaar. Op een zonnige dag schommelt de verlichtingssterkte (uitgedrukt in lux) tussen 10.000 en 100.000 lux. Op een sombere, bewolkte dag kan dit slechts 1000 lux zijn en in een kantooromgeving zelfs 500 lux. Hierdoor wordt het dag-/nachtritme ontregeld, wat een invloed heeft op de slaap en op de stemming. Dit zou kunnen te maken hebben met een versterkte afscheiding van het slaaphormoon melatonine dat een belangrijke rol speelt bij de regeling van onze biologische klok. Dit hormoon wordt ’s nachts aangemaakt. Tijdens de ochtend, onder invloed van licht, moet de aanmaak verminderen. Men gaat ervan uit dat te veel melatonine een deprimerende invloed heeft. Recent onderzoek heeft ook een verminderde lichtgevoeligheid van de retina in het oog aangetoond bij mensen met een winterdepressie waardoor de hersenen minder lichtsignalen zouden krijgen. De preciese betekenis hiervan is nog niet duidelijk.
Naar schatting heeft één op tien tot twintig mensen hiervan zoveel last dat ze moeite hebben om normaal te functioneren. Vrouwen hebben om een of andere reden vier maal meer last van winterblues of een winterdepressie dan mannen. Winterdepressies komen iets frequenter voor in noordelijke landen in vergelijking met zuiderse landen met meer zonlicht, maar ook in Italië wordt het percentage geschat op ong. 10 procent. Misschien zijn mensen uit noordelijke landen genetisch beter aangepast aan het tekort aan licht.
Lichttherapie
Veel mensen met een winterdepressie reageren heel goed op licht. Men vermoedt dat lichttherapie de afscheiding van melatonine nomaliseert. Lichttherapie wordt tegenwoordig dan ook als de voorkeurbehandeling beschouwd, al werkt het niet altijd. Lichttherapie blijkt het best te werken wanneer het 's morgens onmiddellijk na het ontwaken wordt toegepast.
De eenvoudigste vorm van lichttherapie is veel buiten zijn (elke dag bv. een uurtje gaan wandelen) en zo veel mogelijk tijd doorbrengen in een van nature goed verlichte ruimte (dus zo weinig mogelijk gordijnen, geen hoge bomen vlak bij het raam, enz.). Volgens een recente studie zou één uur in de buitenlicht evenveel effect hebben als twee uur kunstlicht. Indien u over de financiële mogelijkheden beschikt is een wintervakantie van enkele weken in de zon ideaal.
De laatste jaren zijn behandelingen ontwikkeld waarbij de patiënt gedurende enkele weken dagelijks ½ tot 2 uur wordt blootgesteld aan een intens wit licht met een intensiteit van 2500 tot 10 000 lux (gewoon kunstlicht binnenshuis haalt met moeite 500 Lux). De patiënt moet plaatsnemen voor het lichttherapieapparaat zodat het werkzame licht in de ogen schijnt. Tijdens de behandeling kan gelezen, TV gekeken of aan de computer gewerkt worden, zolang het licht de ogen maar bereikt. De toestellen zijn voorzien van speciale UV-filters om eventuele beschadiging van de huid te voorkomen. U moet wel de raadgevingen inzake behandelingsduur en afstand tussen ogen en toestel eerbiedigen. De therapie duurt 8 à 21 dagen, volgens de ernst van het geval. Een kuur bij het begin van de winter zou een opkomende depressie de kop kunnen indrukken.
Behandelingen kunnen zowel thuis als bij de arts of in het ziekenhuis plaatshebben. Er zijn tegenwoordig draagbare lampen te koop die even efficiënt is als deze gebruikt in hospitalen.
De eerste dagen na de start van een behandeling met lichttherapie kunnen lichte oogirritaties, tranende ogen of hoofdpijn optreden. Normaal verdwijnen deze symptomen vrij snel. Is dit niet het geval, dan onderbreekt u de therapie en vraagt u raad aan uw arts. Dit is vooral van groot belang bij oudere personen omdat zij soms, zonder het te beseffen, latente oogaandoeningen kunnen hebben.
Lichttherapie heeft voor zover bekend geen negatieve bijwerkingen.
Als uw ogen of uw huid erg gevoelig zijn voor licht, moet u eerst bij de oogarts, respectievelijk huidarts informeren of het voor u kan. In sommige gevallen (bv. bij manisch-depressiviteit, bepaalde oogaandoeningen) is lichttherapie af te raden.
Sommige mensen zoeken hun heil onder de zonnebank omdat dit ook veel licht geeft. Helaas gaat de vergelijking tussen de zonnebank en de lichtbak, niet op. Lichttherapie werkt via de ogen die moeten geopend zijn tijdens de therapie. Tijdens een zonnebankkuur moet men de ogen sluiten en liefst nog een beschermend brilletje dragen. UV-stralen verdrijven alleen de bleke teint, de sombere gevoelens blijven.
bron : gezondheid
|
