Kinderen en stoma

Urinestoma
Operatietechnieken
Reinigen kinderhuid

Veel van de algemene informatie op deze website heeft ook betrekking op de verzorging van stoma´s bij baby´s en kinderen.
Er kunnen bij kinderen speciale technieken worden toegepast en problemen voorkomen, die het rechtvaardigen om er een apart hoofdstuk aan te wijden. Ieder jaar krijgen enkele honderden baby´s een stoma. Het gaat hier meestal om aangeboren afwijkingen. Zo worden urostoma´s vaak aangelegd bij aangeboren blaasafwijkingen of neurologische stoornissen. Darmstoma´s komen voor bij kinderen met een anus-atresie; het ontbreken van een anale uitgang.

Veel vaker komt de Ziekte van Hirschsprung voor. De dikke darm vertoont dan op sommige plaatsen ( meestal in het laatste deel van de dikke darm- geen gecoördineerde spierbewegingen van de darm om de voedselbrij verder te stuwen, waardoor de ontlasting niet meer verder kan en er ernstige obstipatie optreedt). De kinderchirurg is dan genoodzaakt om een kunstmatige uitgang aan te leggen. Na het aanleggen van de stoma zullen vaak nog enkele ingrepen volgen, waarbij de laatste dient om de stoma op te heffen.
Bij grotere kinderen zijn de meest voorkomende stoma´s aangelegd op de dunne darm, meestal ten gevolge van chronische ontstekingen aan de dikke darm, zoals de Ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa of Poliposis Coli.( veel poliepen in de darm )

Urinestoma

In veel gevallen hebben baby´s met een urinestoma geen stomahulpmiddelen nodig. Die worden daarom niet altijd standaard vergoed door de zorgverzekeraar omdat men net als bij kinderen zonder stoma meestal kan volstaan met luiers.
Doorgaans kan men in deze gevallen toch voor vergoeding in aanmerking komen op vertoon van een voorschrift van de specialist. Soms heeft men wat hogere luiers nodig. Dit gebeurt vooral bij de zogenaamde Sober operatie. Dit is een kunstmatigeafleiding van de urineleiders die worden gehecht in de huid aan de zijkant van het lichaam. Er word dus geen stoma van een stukje darm gemaakt. De urine komt doorgaans niet alleen door de huidopening naar buiten, maar een deel kan ook doorstromen naar de normale uitgang via de plasbuis. Hoog luieren voldoet hierbij in de eerste  jaren veel beter dan zakjes plakken.

Bij stoma´s waaruit dunne en agressieve ontlasting naar buiten komt, is het noodzakelijk de huid goed af te dekken en te voorzien van een stomazakje. Dit is niet gemakkelijk.
Het tere kinderhuidje moet worden ontzien en dat vraagt dus om zeer huidvriendelijke materialen. Het aanbrengen van het stomahulpmiddel is soms wat moeilijker vanwege de enorme beweeglijkheid van het kindje. Bij baby´s en peuters heeft een 1-delig systeem ( een zakje waar de huidbeschermende kleeflaag al aan vastzit ) vaak de voorkeur. Men gebruikt dan een zakje met afvoer, dat niet elke keer hoeft te worden vervangen. Zo´n systeem kan lekker meebewegen met het lijfje en er zit geen harde ring in de weg.
Een 1- delig systeem is ook zacht en kindvriendelijker op te brengen. Een baby kan zijn buik niet aanspannen, wat vaak nodig is bij het aandrukken van een 2-delig systeem. Wanneer het tere kinderhuidje niet tegen het frequente wisselen van een 1- delig zakje kan, is een 2- delig systeem vaak een goed alternatief. Men moet dan wel in staat zijn om het zakje op de plak te drukken zonder daarbij teveel kracht uit te hoeven oefenen. Vaak is het het beste om de flens van de plak in te smeren met een glijmiddel. Dan klikt het zakje er gemakkelijker op. Er zijn ook speciale 2- delige stomasystemen in de handel, waarbij het zakje zonder veel druk op de plak kan bevestigd worden.

Operatietechnieken

Bij baby´s worden vaak andere operatietechnieken gekozen bij de aanleg van een stoma. De stoma is meestal tijdelijk van aard. Bij urostoma´s kiest men er vaak voor om de ureters rechtstreeks door de buikwand naar buiten te leiden. Het kindje zou – vanwege zijn sterkr groei- problemen kunnen krijgen met een te vroege Bricker operatie, reden om deze ingreep pas in een later stadium uit te voeren. Tijdelijke colostoma´s worden bij baby´s meestal anders aangelegd dan bij volwassenen.
Bij Baby´s worden vaak andere operatietechnieken gekozen bij de aanleg van een stoma. De stoma is meestal tijdelijk van aard. Bij Urostoma´s kiest men er vaak voor om de ureters rechtstreeks door de buikwand naar buiten te leiden. Het kindje zou vanwege zijn sterke groei problemen kunnen krijgen met een te vroege Bricker operatie (aanleggen van een urostoma met een stukje darm als afvoer) reden om deze ingreep pas in een later stadium uit te voeren. Tijdelijke colostoma´s worden bij baby´s meestal anders aangelegd dan bij volwassenen. Bij prematuren ( te vroeg geboren baby´s)worden de darmproblemen in de regel al in het ziekenhuis opgelost. De stoma is dan al opgeheven, voordat ze naar huis gaan.

Bij voldragen baby´s die met de stoma naar huis gaan, wordt meestal een dubbelloops stoma aangelegd. Men ziet daar vaak twee aparte uitgangen op de buik zitten op afstand van elkaar. Als deze dicht bij elkaar zitten, kunnen ze beide met één zakje worden afgedekt. Als de stoma´s verder uit elkaar zijn geplaatst, moet men twee aparte opvangmiddelen aanbrengen; één zakje op het actieve stoma en één gaasje op de inactieve uitgang, de slijmfistel. Soms zitten de beide stoma´s echter te ver van elkaar om één opvangzakje te kunnen gebruiken, maar ook weer te dicht bij elkaar voor het aanbrengen van twee afzonderlijke zakjes. De randen van de kleeflagen zouden dan elkaar gaan overlappen. Het is dan een kwestie van improviseren. Grotere kinderen met Colitis of Crohn krijgen doorgaans een enkelloops stoma op de dunne darm.
Soms worden beide stoma´s in de operatiesnede geplaatst. Dit is bepaald geen ideale situatie, want zo´n litteken heeft de neiging om wat in te krimpen, waardoor tussen de twee stoma´s een geultje kan ontstaan.
Hierlangs kan de dunne ontlasting dan onder de plak gaan kruipen en de kleeflaag ondermijnen. Dat is iets wat persé moet worden voorkomen. Voor het opvullen van zo´n geultje zijn er gelukkig goede hulpmiddelen beschikbaar, zoals tweezijdig klevende plakken en pastastrips. De meeste chirurgen zullen natuurlijk hun best doen om de stoma´s juist niet in een operatielitteken te plaatsen.

Er komen steeds meer speciale hulpmiddelen voor kinderen. Ook voor prematuren zijn er gelukkig ook goede zakjes verkrijgbaar. Overigens is het niet zo dat stomazakjes voor kinderen altijd een soort mini-uitvoering dienen te zijn van de volwassene versie. In verhouding tot hun lengte en lichaamsgewicht produceren kleine kinderen veel meer ontlasting en urine dan volwassenen. Veel kinderzakjes zijn dan ook alle goede bedoelingen van de fabrikant ten spijt te klein om een adequate opvang van urine of ontlasting te kunnen waarborgen. Vooral als kinderen gaan opgroeien, kan men goed volstaan met de kleine uitvoering van zakjes voor volwassenen, zoals mini-activiteitenzakjes en kleine uro- of ileostomazakjes.
Tegenwoordig leveren fabrikanten de stomazakjes in heel veel formaten, waardoor ze in feite aan de groei kunnen worden aangepast.

Reinigen kinderhuid

Het reinigen van de kinderhuid moet heel voorzichtig gebeuren. Liefst gewoon met warm water en eventueel zeep. Vermijd babyzeep rond de stoma. Die is te vet.
Gebruik chemische hulpmiddelen zoals vloeibare huidbeschermers en lijmoplossers alleen als het echt nodig is. Wanneer de kleeflaag moeilijk te verwijderen is kan men het grensvlak van de plak met de huid langzaam los wrijven met een nat gaasje dat om de vinger gewikkeld is. Pas als dat niet lukt, kan men hardnekkige lijmresten verwijderen met een huidvriendelijke lijmoplosser. Blue Line lijmoplosser is een vrij mild oplosmiddel, waaraan plantaardige oliën en vitamine  E zijn toegevoegd om het uitdrogend effect op de huid te voorkomen en het kinderhuidje in een goede conditie te houden. Bij kinderen met een ileostoma is gebruik van een goede huidbeschermende plaklaag een absolute noodzaak. Men heeft daarbij de keuze uit een 1-of 2- delig systeem. Zorg er in ieder voor dat de opening in de kleeflaag goed rond de stoma aansluit. Doordat het zakje aan de onderzijde kan worden geleegd, hoeft het minder vaak te worden vervangen, waardoor de huid ook minder wordt belast.

Terug